Zodra er een reeks buien over Haarlem trekt, krijgen wij steevast dezelfde vraag aan de telefoon: mag mijn zonwering hier eigenlijk in blijven staan? Het eerlijke antwoord hangt volledig af van wát u boven uw terras heeft hangen.
Over zonwering bij regen wordt veel onzin verteld. Hieronder staat wat een doek werkelijk aankan, waar de grens ligt en welke systemen wél water afvoeren — zoals mijn broer Tjeerd en ik het sinds 1969 vanaf de Hendrik Figeeweg in de praktijk zien.
Mag mijn zonnescherm uit blijven staan als het regent?
Bij een lichte bui mag een zonnescherm blijven staan, mits het doek onder minstens vijftien graden afschot hangt en het water er dus vanaf loopt. Bij aanhoudende of stevige regen rolt u het scherm in: zonweringdoek is waterafstotend, niet waterdicht, en de constructie is niet gemaakt om het gewicht van staand water te dragen.
Dat verschil tussen waterafstotend en waterdicht is de kern van het misverstand. Acryl zonweringdoek heeft een impregnering die druppels laat afrollen, maar die slijt in de loop van de jaren en is niet bedoeld voor uren onder water. Raakt het doek verzadigd, dan gaat het lekken en zakt het door.
Een knikarmscherm is bovendien vrijdragend: er staat geen paal onder de voorlijst, dus al het water op het doek hangt aan de armen en de gevelbevestiging. Hoort u het harder worden, haal hem dan binnen.
Waarom is vijftien graden afschot de grens?
Vijftien graden is het punt waarop regenwater van een strak doek loopt in plaats van erop te blijven staan. Onder die hoek vormt zich midden op het doek een plas, en dan wordt het snel erger: het water rekt het doek uit, de kuil wordt dieper en er komt meer water bij.
In de praktijk werkt een hoek tussen vijftien en vijfentwintig graden het prettigst: steil genoeg om water af te voeren, vlak genoeg voor schaduw. Staat een scherm vlakker, dan zit daar een reden achter — een lage gevel, een dorpel, een raam dat vrij moet blijven. Prima voor de zon, maar dan is regen geen optie.
Wat gaat er mis als u het doek nat oprolt?
Een nat doek dat dagenlang opgerold in de cassette blijft zitten, ontwikkelt schimmelvlekken die niet meer weggaan. Het vocht kan nergens heen, de schimmel zet zich vast in de vezel en tast die aan; het resultaat is verkleuring en een doek dat op die plek zwakker is.
Nat oprollen is soms onvermijdelijk, bijvoorbeeld als de bui komt terwijl u weg moet. Dat is geen ramp, mits u het doek bij de eerste droge uren opnieuw uitrolt en het pas inrolt als het droog is; een uur met de wind erdoor is genoeg. Bij een ZIP screen speelt dit minder, omdat het doek verticaal hangt en het water er direct vanaf loopt.
Welke zonwering is wél gemaakt om in de regen te blijven staan?
Alleen systemen met een echte waterafvoer zijn gebouwd om in de regen te blijven staan: een lamellendak, een vouwdak of een pergola-zonwering met goten in het frame. Het water loopt daar via goten en stijlen naar beneden in plaats van over de doekrand uw terras op.
Een lamellendak werkt met kantelbare aluminium lamellen: open voor lucht en zon, dicht bij regen, waarbij het water via de goot in het frame en door de staanders naar beneden loopt. Een vouwdak doet hetzelfde met een gespannen doek en ingebouwde goten, maar heeft in de praktijk grofweg tien graden helling nodig.
De pergola-zonwering die wij plaatsen, onder meer van Weinor en Stobag, valt in die categorie. Compleet geplaatst begint zo'n systeem bij ons rond 3.650 euro. Dat is een andere orde van grootte dan een zonnescherm, maar u koopt dan ook een terras dat bruikbaar blijft als het regent.
| Type zonwering | Waterafvoer | Blijft staan bij | Advies bij een bui |
|---|---|---|---|
| Knikarmscherm | Geen; water loopt over de voorlijst | Lichte bui, bij 15° afschot of meer | Inrollen, daarna drogen uitrollen |
| Uitvalscherm | Geen; doek staat schuin | Lichte bui | Inrollen bij aanhoudende regen |
| ZIP screen | Niet nodig, doek hangt verticaal | Regen, binnen de windklasse | Mag blijven staan, nadien laten drogen |
| Rolluik | Niet nodig, pantser hangt verticaal | Regen en wind | Geen actie nodig |
| Markies | Geen; doek en kleppen open | Motregen | Inklappen, nooit nat weggeborgen |
| Vouwdak | Ja, goten in de constructie | Regen, bij circa 10° helling | Blijft dicht, u zit droog |
| Lamellendak | Ja, via lamellen naar goot en stijl | Regen, ook langdurig | Lamellen sluiten, verder niets |
Waarom is de wind bij een bui gevaarlijker dan de regen zelf?
Verreweg de meeste schade die wij na een najaarsbui zien is windschade, geen waterschade. Een depressie brengt in Haarlem al snel windkracht vijf tot zes, precies het gebied waarin een uitgerold doek het begeeft.
De Europese norm EN 13561 deelt buitenzonwering in windweerstandsklassen 0 tot en met 3 in. Klasse 1 mag uitgerold blijven tot windkracht 4, klasse 2 tot windkracht 5 en klasse 3 tot windkracht 6. Klasse 0 betekent dat het systeem niet is getest of niet aan klasse 1 voldoet; zo'n scherm hoort bij wind gewoon in.
Een windwachter op de motor neemt die beslissing van u over, ook als u niet thuis bent. Daarom adviseer ik automatische bediening bij nieuwe schermen bijna altijd: niet voor het gemak, maar omdat het schade voorkomt. Wat er misgaat als een scherm tóch in de wind blijft staan, staat in zonwering repareren of vervangen.
Praktijktip: haal in het najaar maandelijks het blad uit de cassette en de zijgeleiders. Nat blad houdt het doek vochtig, laat het scheef oplopen en is de meest voorkomende oorzaak van een scherm dat in oktober ineens zwaar loopt. Een halve minuut met een handborstel scheelt een servicebezoek.
Wat raad ik af bij een terras waar u ook in de regen wilt zitten?
Ik raad af een gewoon zonnescherm te kopen met het idee dat u er ook bij regen onder kunt zitten. Dat is de duurste vergissing in dit vak: u rolt het toch elke bui in, en na twee seizoenen staat u alsnog bij ons voor een overkapping.
Ook raad ik af een bestaand scherm vlakker te laten hangen "zodat het meer schaduw geeft": onder de vijftien graden verzamelt u water. Een waterdichte coating achteraf op acryl doek adviseer ik evenmin, want die hecht slecht op een verouderde impregnering. Wilt u echt droog zitten, kies dan meteen voor een systeem met waterafvoer; wilt u vooral schaduw, dan is een knikarmscherm de goedkopere en logische keuze.
Waarom pakt een najaarsbui in Zandvoort anders uit dan in Haarlem-Zuid?
Aan de kust sloopt de wind uw zonwering, in de oude Haarlemse wijken doet het blad dat. In Zandvoort, IJmuiden en langs de duinrand bij Bloemendaal staat er bij een westelijke depressie een tot twee windkrachten meer dan een paar kilometer landinwaarts. Wij adviseren daar standaard een zwaardere windklasse en waar het kan ritsgeleiding, zodat het doek niet uit de zijgeleider kan slaan.
In het Kleverpark, de Bosch en Vaart en rond de Haarlemmerhout is het beeld anders: daar staan de bomen dicht op de gevels en spoelt de regen blad en takjes in de cassettes. In de smalle achtertuinen van de Haarlemse jaren-dertigwoningen ligt het terras bovendien vaak precies onder de dakgoot van de uitbouw, zodat twintig millimeter regen geconcentreerd op één plek naar beneden komt. Daar helpt geen scherm tegen, wel een goede hemelwaterafvoer.
In de nieuwbouw van Schalkwijk en Hoofddorp staan de woningen open in de wind; daar geven de knikarmen en de gevelbevestiging het als eerste op. In onze showroom in Haarlem hangen de systemen opgebouwd, dus daar ziet u het verschil tussen een doek dat water afvoert en een doek dat het alleen tegenhoudt. De levertijd is twee tot acht weken, dus wie het voor het voorjaar geregeld wil hebben, heeft nu tijd.
Veelgestelde vragen over zonwering bij regen
Mag mijn zonnescherm uitstaan als het regent?
Bij een lichte bui mag dat, mits het doek onder minstens vijftien graden afschot hangt zodat het water eraf loopt. Bij aanhoudende of zware regen rolt u het scherm in: zonweringdoek is waterafstotend en niet waterdicht, en de constructie is niet gemaakt om staand water te dragen.
Kan ik mijn zonnescherm nat oprollen?
Dat kan als het niet anders kan, maar laat het doek dan zo snel mogelijk drogen. Een nat doek dat dagenlang opgerold blijft, sluit vocht in en krijgt schimmelvlekken die niet meer weggaan. Rol het bij de eerste droge uren opnieuw uit en berg het pas op als het droog is.
Welke zonwering is waterdicht?
Alleen systemen met een echte waterafvoer zijn waterdicht: een lamellendak, een vouwdak of een pergola-zonwering met goten in het frame. Het water loopt daar via de lamellen of het doek naar een goot en door de stijlen naar beneden. Knikarmschermen, uitvalschermen en markiezen zijn dat niet.
Bij welke windkracht moet mijn zonwering naar binnen?
Dat hangt af van de windweerstandsklasse volgens de Europese norm EN 13561. Klasse 1 mag uitgerold blijven tot windkracht 4, klasse 2 tot windkracht 5 en klasse 3 tot windkracht 6. Klasse 0 hoort bij wind altijd in. Een windwachter neemt die beslissing automatisch over.
Wat is de minimale hellingshoek van een zonnescherm bij regen?
Vijftien graden is de ondergrens waarbij regenwater van het doek loopt in plaats van erop te blijven staan. Tussen vijftien en vijfentwintig graden werkt het prettigst: steil genoeg om water af te voeren, vlak genoeg voor schaduw. Onder vijftien graden vormt zich een plas die het doek uitrekt.
Kan een ZIP screen tegen regen?
Ja. Een ZIP screen hangt verticaal, waardoor het water er direct vanaf loopt en er geen plas op kan staan. Het doek zit met een rits in de zijgeleiders en klappert niet. De grens ligt hier niet bij de regen maar bij de wind: houd de windweerstandsklasse van uw uitvoering aan.
De begrippen kort uitgelegd
- Afschot: de hellingshoek van het doek ten opzichte van horizontaal. Bij zonwering is vijftien graden de ondergrens waarbij regenwater vanzelf afloopt; daaronder blijft het staan.
- Waterafstotend: voorzien van een impregnering die druppels laat afrollen. Niet hetzelfde als waterdicht: bij langdurige regen raakt het doek verzadigd en gaat het lekken.
- Vouwdak: een terrasoverkapping met een gespannen doek dat open- en dichtschuift en regenwater via ingebouwde goten afvoert. Heeft in de praktijk zo'n tien graden helling nodig.
- Lamellendak: een overkapping met kantelbare aluminium lamellen. Gesloten voeren ze het water naar een goot in het frame; open laten ze zon en lucht door.
- Windweerstandsklasse: de indeling volgens EN 13561 tot welke windkracht een scherm uitgerold mag blijven: klasse 1 tot windkracht 4, klasse 2 tot 5, klasse 3 tot 6.
Twijfelt u of uw scherm een stevige bui aankan? Stuur een foto van de gevel en van het typeplaatje in de cassette, dan zeggen wij eerlijk of het kan blijven hangen.
Advies aanvragen over regenbestendige zonwering →Michiel van den Haak | Haak Zonwering B.V., Hendrik Figeeweg 13A, 2031 BJ Haarlem | www.haakzonwering.nl