Als zonweringspecialist kom ik bij heel veel verschillende gebouwen over de vloer — woningen, kantoren, appartementen en zorggebouwen. Maar de laatste jaren merk ik een duidelijke toename van aanvragen vanuit het onderwijs. En dat verbaast me eigenlijk helemaal niet. Scholen kampen steeds vaker met oververhitting, en dat heeft directe gevolgen voor iets wat er echt toe doet: de leerprestaties van kinderen.

In dit blog leg ik u uit waarom buitenzonwering dé oplossing is voor een gezond en aangenaam klimaat in de klas — en waarom dit verstandiger én voordeliger is dan grijpen naar een airco.

Een heet lokaal is een slecht lokaal

Stel u voor: het is juni, de zon schijnt volop, en in een leslokaal aan de zuidkant loopt de temperatuur op naar 28 of zelfs 30 graden. Leerlingen kunnen zich moeilijk concentreren, de docent moet zijn stem verheffen en aan het einde van de dag is iedereen uitgeput. Dit is helaas geen uitzondering — het is in veel Nederlandse scholen dagelijkse praktijk.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft in het Programma van Eisen Frisse Scholen 2025 zwart op wit gezet wat onderzoek al lang aantoont: de kwaliteit van het binnenmilieu heeft een direct effect op de gezondheid, het welzijn en de leerprestaties van leerlingen én onderwijzend personeel. Een te hoge temperatuur in de klas is dan ook geen ongemak — het is een probleem dat aandacht verdient.

Passieve koeling als eerste stap — en zonwering staat voorop

Het mooie van het Frisse Scholen-programma is dat het nadrukkelijk kiest voor passieve maatregelen boven actieve koeling. En terecht. De eerste aanbeveling luidt: beheers de zoninstraling aan de bron, vóórdat het gebouw opwarmt. Dat begint bij goede buitenzonwering.

In het PvE staat het er letterlijk: bij een goed gevelontwerp wordt gewerkt met overstekken op het zuiden en de integratie van buitenzonwering op het oosten en westen. Dit zijn de gevels die in de ochtend en middag de meeste directe zon vangen — en daarmee ook de meeste warmte naar binnen laten als er geen zonwering aanwezig is.

Buitenzonwering werkt zo effectief omdat het zonlicht buiten het glas tegenhoudt. Daarmee voorkomt u dat de zonne-energie eerst wordt omgezet in warmte bínnen het lokaal. Een screen of uitvalscherm aan de buitenzijde van het raam kan de zoninstraling met wel 70 tot 90 procent verminderen. Dat is een wereld van verschil.

Twee vliegen in één klap: ook verblinding en daglicht

Er is nog een reden waarom het Frisse Scholen-programma buitenzonwering aanbeveelt, en die heeft te maken met licht. Smartboards en beeldschermen zijn in moderne klaslokalen onmisbaar geworden — maar direct zonlicht maakt ze onleesbaar. Schitteringen en harde contrasten leiden af en vermoeien de ogen.

Het PvE benoemt dit expliciet: buitenzonwering — bijvoorbeeld screens aan de buitenzijde — kan zowel de thermische als de visuele functie vervullen. Eén oplossing die twee problemen aanpakt: minder warmte én minder verblinding. Zo hoeft u niet te kiezen tussen goed zicht op het bord en een aangenaam klimaat in de klas.

Daglicht blijft tegelijkertijd binnenkomen via een kwalitatief goede screen. Leerlingen behouden contact met buiten, de ruimte blijft licht en prettig — zonder de nadelen van directe zonstraling.

Buitenzonwering versus airconditioning: de energierekening liegt niet

Nu kom ik bij het punt dat ik in mijn gesprekken met schoolbesturen en gemeenten keer op keer naar voren breng: de energiekosten.

Een airco koelt actief. Dat betekent dat er voortdurend elektriciteit verbruikt wordt om warmte uit het lokaal te pompen — warmte die er, zonder zonwering, ongehinderd via de ramen naar binnen is gestroomd. U betaalt dus tweemaal: één keer door het ontbreken van zonwering, en één keer voor de energie om de schade te herstellen.

Buitenzonwering werkt andersom. Het voorkomt dat de warmte er überhaupt inkomt. Het energieverbruik van een elektrisch aangedreven zonweringscreen of uitvalscherm is minimaal — dat gaat om het kortstondig openen en sluiten van het doek, niet om continu draaien. De energiebesparing die u daarmee realiseert op uw koelinstallatie of airco is enorm in verhouding.

Het Frisse Scholen-programma sluit hier nadrukkelijk bij aan: met de juiste mix van passieve maatregelen — waaronder zonwering als eerste prioriteit — kan de benodigde capaciteit voor actieve koeling via airconditioning sterk worden beperkt, of zelfs helemaal overbodig worden gemaakt.

En dan is er nog een extra voordeel dat weinig mensen kennen: in de winter helpt buitenzonwering ook. 's Nachts straalt warmte via het glas naar buiten — nachtelijke uitstraling heet dat. Door de beglazing 's avonds af te schermen met buitenzonwering blijft meer warmte binnen. Dat bespaart stookkosten. Eén investering, het hele jaar door rendabel.

Individuele bediening: de leerkracht aan het roer

Wat ik ook belangrijk vind om te noemen: het Frisse Scholen-programma stelt eisen aan de individuele bediening van zonwering. De leerkracht of leerlingen moeten zelf kunnen bepalen wanneer de zonwering omhoog of omlaag gaat. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar het maakt een groot verschil voor het comfort in de klas.

Wij bij Haak Zonwering adviseren hierbij vaak een combinatie van automatisering én handmatige bediening. Een windautomaat zorgt dat de zonwering bij harde wind automatisch introlt — zodat er geen schade ontstaat. Maar de docent kan altijd handmatig bijsturen. Die combinatie geeft rust én flexibiliteit.

Wat past bij uw school?

Elke school is anders. De oriëntatie van de gevels, het type beglazing, de aanwezige installaties en het beschikbare budget bepalen samen welke zonweringoplossing het beste past. Voor een zuidgevel op een lagere school in de polder denk ik aan andere producten dan voor een voortgezet onderwijsgebouw in een stedelijke omgeving.

Wat ik al meer dan vijftig jaar — sinds mijn vader Gerard in 1969 Haak Zonwering oprichtte — heb geleerd: maatwerk loont altijd. Een goed geadviseerde en correct geplaatste zonwering presteert jaar na jaar, met minimaal onderhoud en een fractie van de energiekosten van een airco.

Wil u weten wat buitenzonwering voor uw school kan betekenen? Kom gerust langs in ons showroom aan de Hendrik Figeeweg 13A in Haarlem, of neem contact met ons op. Mijn broer Michiel en ik denken graag met u mee.

Vrijblijvend advies aanvragen →

— Tjeerd van den Haak  |  Haak Zonwering B.V., Hendrik Figeeweg 13A, 2031 BJ Haarlem  |  www.haakzonwering.nl